Participatiewet in balans

De huidige wet is vaak te ingewikkeld en wordt ervaren als te streng. Met ruim 20 maatregelen wil de overheid de wet opnieuw inrichten, zodat deze beter past bij de persoonlijke situatie van mensen met een uitkering. En gemeenten meer vrijheid krijgen om te helpen gebaseerd op vertrouwen en menselijke maat.

Wat verandert er?

• Eenvoudiger aanvragen: procedures worden vereenvoudigd, de aanvraag is sneller en minder ingewikkeld
• Giften en bufferbudget: er komt ruimte om giften te ontvangen zonder dat ze direct invloed hebben op uw bijstandsuitkering. Ook wordt het bufferbudget ingevoerd, waarmee u schommelingen in inkomsten kunt opvangen
• Meer ruimte voor mantelzorg en participatie: u kunt meer meedoen aan vrijwilligerswerk, mantelzorg en andere vormen van maatschappelijke inzet
• Minder regels, meer menselijkheid: consulenten krijgen meer speelruimte om samen met u passende oplossingen te vinden

Wanneer gaat dit in?

De eerste fase is gestart 1 januari 2026. De rest volgt in latere fases, volgens een gefaseerd plan dat loopt tot 2027.

Wat betekent dit voor u?

• Sneller en eenvoudiger contact en aanvragen
• Meer zekerheid over uw inkomen, zelfs als uw situatie verandert
• Ruimte om mee te doen aan werk, mantelzorg of vrijwilligersactiviteiten
• Persoonlijke hulp op maat dankzij professionals met meer vrijheid

9 veranderingen per 2026

Vanaf 1 januari 2026 gaan de eerste 9 veranderingen in. Deze aanpassingen maken het aanvragen en ontvangen van bijstand overzichtelijker en geven meer ruimte voor persoonlijke situaties.

Wat verandert er?

1. Zoektermijn voor jongeren: Jongeren tot 27 jaar hebben een zoektermijn van 4 weken om werk of opleiding te vinden. Als de persoonlijke situatie hierom vraagt, is er de mogelijkheid om dit niet toe te passen

2. Eenvoudigere identificatie: Het vaststellen van identiteit wordt makkelijker, bijvoorbeeld via een EU-rijbewijs

3. Snellere en eenvoudigere aanvraagprocedure: binnen de procedure voor bijstand, Bbz, IOAW en IOAZ komt ruimte voor een verkorte route wanneer iemand tijdelijk uit de uitkering is gegaan

4. Duidelijkheid over giften: Giften en kostenbesparende bijdragen (zoals boodschappen) tot een bedrag van € 1.200 per kalenderjaar worden bij de bijstandsberekening niet meegenomen. Boven dat bedrag wordt beoordeeld of deze giften ‘verantwoord zijn’ om buiten de bijstand te laten. Voedselbankbijdragen worden volledig buiten beschouwing gelaten

5. Harmonisatie jongerennorm: De bijstandsnorm voor jongeren wordt gelijkgetrokken. De aanvulling op de uitkering voor jongeren wordt een vast bedrag en valt onder de algemene bijstand

6. Terugwerkende kracht bij aanvragen: Bijstand kan onder voorwaarden met terugwerkende kracht worden toegekend

7. Vereenvoudiging vermogenstoets: De regels rond vermogen worden simpeler en transparanter.

8. Meer ruimte voor mantelzorg: Er komt flexibiliteit voor mensen die tijdelijk mantelzorg verlenen en ontvangen

Wilt u meer informatie over de wijzigingen? Neem dan contact op met uw consulent.